Είμαστε μαζί, αλλά είμαστε πραγματικά μαζί;
Έχετε βρεθεί ποτέ δίπλα στον άνθρωπό σας, στον ίδιο καναπέ, στο ίδιο σπίτι, αλλά να αισθάνεστε ότι ο καθένας βρίσκεται τελικά στον δικό του κόσμο;
Ο ένας κοιτάζει το κινητό του, ο άλλος προσπαθεί να ξεκινήσει μια συζήτηση, μια ειδοποίηση διακόπτει τη στιγμή και η επικοινωνία μένει στη μέση. Μπορεί να μην υπάρχει καβγάς, ένταση ή κάποιο ξεκάθαρο πρόβλημα. Κι όμως, κάτι μοιάζει να λείπει.
Στην εποχή της συνεχούς συνδεσιμότητας, το κινητό έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Μας επιτρέπει να επικοινωνούμε, να ενημερωνόμαστε, να εργαζόμαστε και να διατηρούμε επαφή με ανθρώπους που βρίσκονται μακριά. Τι συμβαίνει, όμως, όταν η προσοχή μας στρέφεται διαρκώς προς την οθόνη και λιγότερο προς τον άνθρωπο που βρίσκεται δίπλα μας;
Το ερώτημα δεν είναι αν η τεχνολογία είναι καλή ή κακή για τις σχέσεις. Είναι αν ο τρόπος που τη χρησιμοποιούμε αφήνει αρκετό χώρο για ουσιαστική επικοινωνία, αμοιβαία προσοχή και συναισθηματική σύνδεση.
Πώς επηρεάζει το κινητό την επικοινωνία μέσα στη σχέση;
Δεν χρειάζεται να περνά κάποιος ατελείωτες ώρες στο κινητό για να επηρεαστεί η επικοινωνία ενός ζευγαριού. Μερικές φορές, αρκούν πολλές μικρές διακοπές μέσα στην ημέρα.
Ένα μήνυμα την ώρα του φαγητού, μια γρήγορη ματιά στις ειδοποιήσεις ενώ ο σύντροφός μας μιλάει ή λίγα λεπτά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να διακόψουν τη φυσική ροή μιας συζήτησης.
Από μόνα τους, αυτά τα περιστατικά δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα στη σχέση. Όταν όμως επαναλαμβάνονται, μπορεί να περιορίσουν τις στιγμές κατά τις οποίες δύο άνθρωποι είναι πραγματικά διαθέσιμοι ο ένας για τον άλλον.
Όταν οι μικρές διακοπές γίνονται καθημερινή συνήθεια
Ας σκεφτούμε ένα συνηθισμένο βράδυ. Ένα ζευγάρι επιστρέφει στο σπίτι μετά από μια κουραστική ημέρα. Κάθονται μαζί στον καναπέ και ο καθένας ανοίγει το κινητό του για να χαλαρώσει.
Δεν υπάρχει απαραίτητα κάτι ανησυχητικό σε αυτό. Όλοι χρειαζόμαστε χρόνο για τον εαυτό μας.
Το ερώτημα αλλάζει όταν σχεδόν ολόκληρος ο κοινός χρόνος περνά με αυτόν τον τρόπο. Όταν οι συζητήσεις περιορίζονται στα απαραίτητα, όταν οι απαντήσεις δίνονται μηχανικά και όταν ο ένας δυσκολεύεται να κερδίσει την προσοχή του άλλου.
Η φυσική παρουσία δεν ταυτίζεται πάντα με την ουσιαστική επικοινωνία. Μπορεί να μοιραζόμαστε τον ίδιο χώρο, αλλά να μην μοιραζόμαστε πραγματικά τη στιγμή.
Συναισθηματική απόσταση: Όταν νιώθεις ότι ο άλλος δεν σε προσέχει
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που μπορεί να αναδειχθούν μέσα από την υπερβολική ενασχόληση με το κινητό είναι η αίσθηση ότι δεν μας προσέχουν.
Πίσω από ένα παράπονο όπως ¨Όλη μέρα είσαι στο κινητό!¨ μπορεί να κρύβεται μια βαθύτερη ανάγκη όπως:
-
Θέλω να νιώσω ότι με προσέχεις.
-
Θέλω να μπορώ να σου μιλήσω χωρίς να ανταγωνίζομαι την οθόνη σου.
-
Μου λείπει να περνάμε πραγματικό χρόνο μαζί.
Αυτές οι φράσεις δεν περιγράφουν απλώς μια ενόχληση για τη χρήση του κινητού. Εκφράζουν την ανάγκη για προσοχή, επικοινωνία και συναισθηματική εγγύτητα.
Η ανάγκη να μας βλέπουν και να μας ακούν
Στις ανθρώπινες σχέσεις, η προσοχή δεν σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε το επίκεντρο της ζωής του άλλου κάθε στιγμή.
Σημαίνει, όμως, ότι υπάρχει χώρος για εμάς. Ότι μπορούμε να μοιραστούμε κάτι που μας απασχολεί και να αισθανθούμε πως ο άλλος ενδιαφέρεται πραγματικά να μας ακούσει.
Η συναισθηματική εγγύτητα χτίζεται συχνά μέσα από μικρές καθημερινές πράξεις: να θυμηθούμε κάτι που απασχολούσε τον σύντροφό μας, να ρωτήσουμε πώς πήγε μια σημαντική ημέρα, να σηκώσουμε το βλέμμα όταν μας μιλάει.
Όταν αυτές οι στιγμές περιορίζονται, ένας άνθρωπος μπορεί σταδιακά να αισθανθεί παραμελημένος ή μόνος, ακόμη κι αν βρίσκεται μέσα σε μια σχέση.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι όποιος χρησιμοποιεί συχνά το κινητό του επιθυμεί να παραμελήσει τον σύντροφό του. Μπορεί να μην έχει αντιληφθεί την επίδραση της συμπεριφοράς του. Γι’ αυτό έχει σημασία να μπορούμε να μιλάμε για το πώς αισθανόμαστε, χωρίς να βιαζόμαστε να αποδώσουμε προθέσεις.
Μας φταίει το κινητό ή κάτι βαθύτερο;
Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους.
Για κάποιους ανθρώπους, το κινητό είναι μια καθημερινή συνήθεια, ένας τρόπος χαλάρωσης ή μια εύκολη διέξοδος μετά από μια απαιτητική ημέρα.
Για άλλους, η συνεχής ενασχόληση με την οθόνη μπορεί να συνδέεται με το άγχος, την ανάγκη για διαρκή ενημέρωση ή τη δυσκολία να μείνουν για λίγο χωρίς ερεθίσματα.
Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου η χρήση του κινητού λειτουργεί ως τρόπος αποφυγής μιας δύσκολης συζήτησης, μιας έντασης ή μιας συναισθηματικής κατάστασης που κάποιος δεν ξέρει πώς να διαχειριστεί.
Δεν μπορούμε όμως να γνωρίζουμε τι συμβαίνει μέσα σε έναν άνθρωπο μόνο και μόνο επειδή τον βλέπουμε να κοιτάζει συχνά το κινητό του. Ούτε μπορούμε να συμπεράνουμε ότι αγαπά λιγότερο τον/την σύντροφό του.
Μπορούμε όμως να παρατηρήσουμε τα εξής στη μεταξύ τους επικοινωνία:
-
Υπάρχει χρόνος που αφιερώνουν πραγματικά ο ένας στον άλλον;
-
Μπορούν να συζητήσουν χωρίς συνεχείς διακοπές;
-
Όταν κάποιος εκφράζει ένα παράπονο, ο άλλος προσπαθεί να τον καταλάβει;
-
Όταν αφήνουν τα κινητά στην άκρη, αισθάνονται ότι θέλουν να έρθουν πιο κοντά;
Αυτά τα ερωτήματα ίσως μας βοηθήσουν να καταλάβουμε περισσότερα από μια απλή καταμέτρηση των ωρών μπροστά από μια οθόνη.
Το κινητό μπορεί να είναι μέρος του προβλήματος. Μπορεί να ενισχύει μια απόσταση που έχει ήδη αρχίσει να δημιουργείται. Μπορεί όμως να μην είναι η βασική αιτία.
Η τεχνολογία μας απομακρύνει πάντα;
Θα ήταν άδικο να παρουσιάσουμε την τεχνολογία ως τον μοναδικό υπεύθυνο για τις δυσκολίες στην επικοινωνία.
Τα κινητά, μας έχουν προσφέρει δυνατότητες που παλιότερα δεν είχαμε. Μπορούμε να μιλήσουμε με έναν άνθρωπο που βρίσκεται μακριά, να ανταλλάξουμε ένα μήνυμα μέσα στην ημέρα, να μοιραστούμε μια φωτογραφία ή μια σκέψη.
Μπορούμε να νιώσουμε κοντά σε κάποιον ακόμη κι όταν μας χωρίζουν πολλά χιλιόμετρα.
Το ίδιο εργαλείο, λοιπόν, μπορεί να μας φέρει κοντά ή να μας αποσπάσει από τον άνθρωπο που έχουμε δίπλα μας.
Η διαφορά βρίσκεται συχνά στον τρόπο που το χρησιμοποιούμε και στον χώρο που του δίνουμε μέσα στη ζωή μας.
Δεν χρειάζεται να απορρίψουμε την τεχνολογία ούτε να αισθανόμαστε ενοχές επειδή απολαμβάνουμε όσα μας προσφέρει. Χρειάζεται, όμως, να αναρωτηθούμε αν η χρήση της εξυπηρετεί τη ζωή μας ή αν αρχίζει να στερεί χώρο από όσα έχουν πραγματική σημασία.
Μπορούμε να έχουμε εκατοντάδες συνομιλίες μέσα στην ημέρα και ταυτόχρονα να δυσκολευόμαστε να κάνουμε μία ουσιαστική συζήτηση με τον άνθρωπό μας.
Και μπορούμε να είμαστε για ώρες μακριά από το κινητό, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι είμαστε συναισθηματικά κοντά.
Πώς μπορούμε να βελτιώσουμε την επικοινωνία στη σχέση μας;
Δεν χρειάζονται μεγάλες υποσχέσεις ούτε αυστηροί κανόνες. Συχνά, η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει με μικρές κινήσεις που δείχνουν ότι θέλουμε να ξαναδώσουμε χώρο ο ένας στον άλλον.
-
Εκφράζουμε την ανάγκη μας χωρίς κατηγορίες
Αντί να πούμε Πάλι με το κινητό σου ασχολείσαι!, μπορούμε να δοκιμάσουμε κάτι διαφορετικό:
Θα ήθελα να αφήσουμε λίγο τα κινητά μας και να μιλήσουμε. Μου έχει λείψει να περνάμε χρόνο μαζί.
Με αυτόν τον τρόπο δεν ξεκινάμε τη συζήτηση με επίθεση. Εκφράζουμε αυτό που αισθανόμαστε και αυτό που χρειαζόμαστε.
-
Συμφωνούμε σε μικρές στιγμές χωρίς οθόνες
Μπορεί να είναι το γεύμα μας, τα πρώτα λεπτά όταν συναντιόμαστε μετά τη δουλειά ή λίγος χρόνος πριν κοιμηθούμε.
Δεν χρειάζεται να είναι πολλές ώρες. Σημασία έχει να είναι χρόνος στον οποίο είμαστε και οι δύο πραγματικά διαθέσιμοι.
Και φυσικά, η συμφωνία χρειάζεται να ισχύει και για τους δύο. Δεν μπορούμε να ζητάμε από τον σύντροφό μας να αφήσει το κινητό του, ενώ εμείς συνεχίζουμε να κοιτάζουμε το δικό μας.
-
Μαθαίνουμε να ακούμε πραγματικά
Όταν ο άλλος μας μιλάει, ας προσπαθήσουμε να του δώσουμε την προσοχή μας.
Να μην κοιτάζουμε παράλληλα την οθόνη, να μην ετοιμάζουμε ήδη την απάντησή μας και να μην υποθέτουμε ότι γνωρίζουμε τι θέλει να πει πριν καν ολοκληρώσει.
Αν είμαστε πολύ κουρασμένοι για να ακούσουμε πραγματικά, μπορούμε να το εκφράσουμε με ειλικρίνεια:
Θέλω να σε ακούσω, αλλά αυτή τη στιγμή είμαι πολύ κουρασμένος. Μπορούμε να καθίσουμε λίγο αργότερα, για να είμαι πιο ήρεμος;
Η διαφορά είναι ότι δεν απορρίπτουμε τον άλλον. Του δείχνουμε ότι αυτό που έχει να μας πει έχει σημασία.
-
Ξαναδίνουμε χώρο στις ουσιαστικές συζητήσεις
