Σε αυτό το άρθρο αλλά και στο σχετικό video στο κανάλι μου στο YouTube, εξερευνούμε πώς η κριτική και η αποδοκιμασία μπορούν να επηρεάσουν τη συναισθηματική ασφάλεια μέσα σε μια σχέση.
Υπάρχει μια στιγμή μέσα σε πολλές σχέσεις που δεν γίνεται φασαρία.
Δεν υπάρχουν καυγάδες. Δεν υπάρχει ένταση. Υπάρχει όμως κάτι άλλο.
Σιωπή.
Όχι εκείνη τη γλυκιά σιωπή της οικειότητας.
Αλλά τη σιωπή που γεννιέται όταν κάποιος σταματά να μιλά γιατί φοβάται πώς θα ακουστεί.
Και πολλές φορές, πίσω από αυτή τη σιωπή, βρίσκεται κάτι που μοιάζει αθώο:
η κριτική.
Τι είναι η Συναισθηματική Ασφάλεια σε μια Σχέση
Συναισθηματική ασφάλεια σημαίνει ότι μέσα στη σχέση σου μπορείς:
-
να εκφράζεις σκέψεις
-
να μοιράζεσαι ευάλωτα συναισθήματα
-
να κάνεις λάθη
-
να μην είσαι τέλειος/α
χωρίς να φοβάσαι ότι θα:
-
γελοιοποιηθείς
-
απορριφθείς
-
υποτιμηθείς.
Είναι η αίσθηση ότι ο άλλος είναι χώρος και όχι δικαστήριο.
Όταν αυτή η ασφάλεια υπάρχει, οι άνθρωποι ανοίγουν.
Όταν δεν υπάρχει, αρχίζουν να κλείνουν.
Και ένας από τους βασικούς λόγους που χάνεται είναι η συνεχής κριτική και αποδοκιμασία.
Κριτική vs Αποδοκιμασία
Η κριτική δεν είναι πάντα κακή.
Μπορεί να είναι ένας τρόπος να εκφράσουμε ανάγκες.
Για παράδειγμα:
“Θα ήθελα να περνάμε λίγο περισσότερο χρόνο μαζί.”
Αυτό είναι επικοινωνία ανάγκης.
Η αποδοκιμασία όμως είναι κάτι διαφορετικό.
Ακούγεται περισσότερο σαν:
-
Ποτέ δεν είσαι εκεί όταν σε χρειάζομαι.
-
Πάλι το έκανες λάθος.
-
Δεν με σκέφτεσαι καθόλου.
Εδώ δεν σχολιάζεται μια συμπεριφορά.
Σχολιάζεται ο ίδιος ο άνθρωπος.
Και εκεί αρχίζει η διάβρωση.
Τι Συμβαίνει Μέσα μας Όταν Ακούμε Συνεχή Κριτική
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι προγραμματισμένος να ανιχνεύει απειλές.
Όταν ακούμε επαναλαμβανόμενη κριτική, ενεργοποιείται ο μηχανισμός άμυνας.
Κάποιοι άνθρωποι αντιδρούν με: αντεπίθεση
“Και εσύ τι κάνεις δηλαδή;”
Άλλοι αντιδρούν με: απόσυρση
“Δεν έχει νόημα να μιλήσω.”
Και κάποιοι αρχίζουν να: αμφισβητούν τον εαυτό τους.
“Ίσως όντως δεν είμαι αρκετός/η.”
Με τον καιρό, η σχέση μετατρέπεται από χώρο σύνδεσης σε χώρο αξιολόγησης.
Η Συσσώρευση
Το πρόβλημα δεν είναι πάντα μια φράση. Είναι η επανάληψη.
Μικρά σχόλια που συσσωρεύονται:
-
Δεν το έκανες σωστά.
-
Πάλι το ξέχασες.
-
Δεν προσπαθείς αρκετά.
Κάθε σχόλιο μπορεί να φαίνεται μικρό.
Αλλά ο συνδυασμός τους δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου ο άλλος νιώθει ότι πρέπει συνεχώς να αποδείξει την αξία του.
Και κάποια στιγμή… σταματά να προσπαθεί.
Ένα Παράδειγμα στην Πράξη
Φαντάσου ένα ζευγάρι που συζητά για την καθημερινότητα.
Ο ένας λέει:
“Ξέχασες να πληρώσεις τον λογαριασμό.”
Αν η φράση γίνει:
“Πάλι ξέχασες να πληρώσεις τον λογαριασμό. Δεν μπορώ να βασιστώ πάνω σου” το μήνυμα αλλάζει.
Δεν αφορά πλέον μια πράξη. Αφορά τον χαρακτήρα του άλλου.
Και εκεί αρχίζει να γεννιέται η απόσταση.
Το Σημείο Καμπής
Στις περισσότερες σχέσεις υπάρχει ένα σημείο καμπής.
Η στιγμή που ο ένας σύντροφος σταματά να προσπαθεί να εξηγηθεί.
Όχι επειδή δεν νοιάζεται.
Αλλά επειδή νιώθει ότι ό,τι και να πει θα μετατραπεί σε κριτική.
Και τότε η επικοινωνία αρχίζει να μειώνεται.
Όχι από αδιαφορία.
Από αυτοπροστασία.
Τι Μπορείς να Κάνεις Αν Βιώνεις Κριτική στη Σχέση
Αν βρίσκεσαι σε μια σχέση όπου η κριτική είναι συχνή, υπάρχουν μερικά πράγματα που μπορούν να βοηθήσουν.
-
Μην αγνοείς το συναίσθημα που δημιουργείται
Αν κάτι σε πληγώνει, είναι σημαντικό να το αναγνωρίσεις.
Η σιωπή δεν λύνει το πρόβλημα. Απλώς το μεταθέτει.
-
Μίλα για το πώς νιώθεις
Αντί για κατηγορία, μπορείς να πεις:
“Όταν ακούω αυτό το σχόλιο, νιώθω ότι δεν είμαι αρκετός/η.”
Αυτό ανοίγει χώρο για διάλογο.
-
Θέσε όρια
Σε κάθε σχέση είναι σημαντικό να υπάρχουν όρια στον τρόπο επικοινωνίας.
Για παράδειγμα:
“Μπορούμε να μιλήσουμε για το θέμα χωρίς να χαρακτηρίζουμε ο ένας τον άλλον;”
Αν Είσαι Εσύ Αυτός που Ασκεί Κριτική
Πολλές φορές η κριτική δεν προέρχεται από κακή πρόθεση.
Προέρχεται από:
-
απογοήτευση
-
κούραση
-
ανεκπλήρωτες ανάγκες.
Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε αυτό, μια μικρή αλλαγή μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά.
Αντί για:
“Δεν κάνεις ποτέ τίποτα σωστά.”
μπορείς να πεις:
“Θα με βοηθούσε πολύ αν το κάναμε μαζί.”
Η διαφορά είναι τεράστια.
Η πρώτη φράση δημιουργεί άμυνα. Η δεύτερη δημιουργεί συνεργασία.
Η Ουσία
Οι περισσότερες σχέσεις δεν τελειώνουν από ένα μεγάλο γεγονός.
Φθείρονται από μικρά επαναλαμβανόμενα μοτίβα.
Και η συνεχής αποδοκιμασία είναι ένα από αυτά.
Γιατί όταν κάποιος δεν νιώθει ασφαλής να είναι ο εαυτός του… σταδιακά σταματά να μιλά.
Θέλεις να δεις το θέμα πιο αναλυτικά;
Στο παρακάτω βίντεο εξηγώ πώς η κριτική και η αποδοκιμασία μπορούν να διαβρώσουν τη συναισθηματική ασφάλεια μέσα σε μια σχέση και τι μπορείς να κάνεις για να προστατεύσεις την επικοινωνία και τη σύνδεση.
Θα δεις:
-
τι είναι η συναισθηματική ασφάλεια στη σχέση
-
τη διαφορά μεταξύ κριτικής και αποδοκιμασίας
-
πώς επηρεάζεται το νευρικό σύστημα
-
τι μπορείς να κάνεις αν βιώνεις συνεχή κριτική
